Słownik dostępności cyfrowej
Zaktualizowano 12 października 2026 · 3 min czytania
Ten słownik wyjaśnia prostym językiem najważniejsze pojęcia dostępności cyfrowej – od WCAG i EN 301 549, przez Europejski akt o dostępności, po czytnik ekranu i kontrast. Przyda się przy czytaniu raportów, rozmowie z agencją lub przygotowaniu informacji o dostępności.
Przepisy i standardy
Dostępność cyfrowa – cecha strony, aplikacji lub dokumentu, dzięki której mogą z nich korzystać także osoby z niepełnosprawnościami, osoby starsze i każdy w trudnych warunkach (np. słońce, jedna ręka zajęta).
EAA (European Accessibility Act, Europejski akt o dostępności) – dyrektywa (UE) 2019/882, która od 28 czerwca 2025 r. wymaga dostępności wybranych produktów i usług dla konsumentów, m.in. handlu elektronicznego. Zob. przewodnik po EAA.
Ustawa o dostępności produktów i usług – polska ustawa z 26 kwietnia 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 731) wdrażająca EAA. Zob. przewodnik po ustawie.
BFSG – niemiecka ustawa wdrażająca EAA (Barrierefreiheitsstärkungsgesetz). Zob. BFSG.
Mikroprzedsiębiorstwo – firma zatrudniająca mniej niż 10 osób, z obrotem rocznym do 2 mln euro lub sumą bilansową do 2 mln euro. W zakresie usług jest wyłączona z EAA. Zob. kogo dotyczy EAA.
WCAG (Web Content Accessibility Guidelines) – wytyczne W3C dotyczące dostępności treści internetowych. Aktualna wersja to WCAG 2.2.
Poziomy A, AA, AAA – poziomy spełnienia kryteriów WCAG. W praktyce prawnej i biznesowej celem jest poziom AA, który obejmuje też A.
Kryterium sukcesu – pojedynczy, sprawdzalny wymóg WCAG, np. 1.4.3 Kontrast (minimum).
EN 301 549 – europejska norma wymagań dostępności dla produktów i usług ICT. Wersja V3.2.1 (oparta na WCAG 2.1) jest obecnie zharmonizowana; V4.1.1 (oparta na WCAG 2.2) opublikowano we wrześniu 2026 r.
Norma zharmonizowana – norma, której numer opublikowano w Dzienniku Urzędowym UE; jej spełnienie daje domniemanie spełnienia odpowiednich wymagań przepisów.
Informacja o dostępności usługi – dokument wymagany przez art. 13 i załącznik V EAA, opisujący, jak usługa spełnia wymagania dostępności. Zob. informacja o dostępności.
Deklaracja dostępności – w Polsce dokument wymagany od podmiotów publicznych. Nie należy go mylić z informacją o dostępności usługi dla firm.
Barrierefreiheitserklärung – niemiecka nazwa informacji o dostępności publikowanej na podstawie BFSG.
Technologie i użytkownicy
Technologie wspomagające – narzędzia, z których korzystają osoby z niepełnosprawnościami: czytniki ekranu, lupy, sterowanie głosem, przełączniki.
Czytnik ekranu – program, który odczytuje treść strony głosem lub na monitorze brajlowskim, np. NVDA (Windows), VoiceOver (Apple), TalkBack (Android).
Nawigacja klawiaturą – korzystanie ze strony bez myszy, za pomocą klawiszy Tab, Shift+Tab, Enter, spacja, strzałki i Esc.
Fokus – wskazanie, który element strony jest aktywny podczas nawigacji klawiaturą. Musi być widoczny.
Pułapka klawiaturowa – sytuacja, w której fokus nie może opuścić elementu, np. okna z ciasteczkami.
Elementy strony
Tekst alternatywny (alt) – opis obrazu odczytywany przez czytnik ekranu. Zdjęcie produktu powinno mieć opis, dekoracja – pusty alt.
Etykieta pola – widoczny tekst powiązany z polem formularza, np. „Kod pocztowy”. Placeholder nie zastępuje etykiety.
Dostępna nazwa – nazwa elementu, którą odczytują technologie wspomagające, np. „Dodaj do koszyka” zamiast samej ikony.
Kontrast – stosunek jasności tekstu i tła. WCAG AA wymaga co najmniej 4,5:1 dla zwykłego tekstu i 3:1 dla dużego.
Struktura nagłówków – hierarchia nagłówków (H1, H2, H3), dzięki której użytkownik czytnika ekranu szybko porusza się po stronie.
Atrybut lang – informacja w kodzie, w jakim języku jest strona; pozwala czytnikowi ekranu użyć właściwej wymowy.
ARIA – zestaw atrybutów HTML (WAI-ARIA), który przekazuje technologiom wspomagającym role i stany elementów. Źle użyta ARIA potrafi bardziej zaszkodzić niż pomóc.
Rozmiar celu – wielkość obszaru do kliknięcia lub dotknięcia. WCAG 2.2 (2.5.8) wymaga co najmniej 24 × 24 px lub odpowiedniego odstępu.
Testowanie
axe-core – otwarta biblioteka reguł do automatycznego testowania dostępności. Używamy jej w naszym serwisie.
Automatyczna kontrola – test wykonywany przez program. Wykrywa tylko część problemów; to automatyczna kontrola, a nie pełny audyt. Nasze raporty nie stanowią porady prawnej.
Audyt dostępności – ręczne sprawdzenie strony przez specjalistę, m.in. z czytnikiem ekranu, z odniesieniem do każdego kryterium WCAG.
WCAG-EM – metodyka W3C oceny zgodności strony z WCAG, opisująca m.in. dobór próby stron.
Nakładka (overlay) – widżet doczytywany na stronę, który obiecuje poprawę dostępności bez zmiany kodu. Zob. widżet dostępności.
Monitoring dostępności – regularne, np. cotygodniowe, powtarzanie kontroli, aby wykryć nowe błędy po zmianach w sklepie. Zob. jak to działa.