Ustawa o dostępności cyfrowej stron internetowych podmiotów publicznych

Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych (tekst jednolity: Dz.U. 2023 poz. 1440) wdraża dyrektywę (UE) 2016/2102. Zobowiązuje podmioty publiczne – m.in. jednostki sektora finansów publicznych – do spełnienia wymagań z załącznika do ustawy – kryteriów WCAG 2.1 na poziomach A i AA – oraz do publikowania deklaracji dostępności. Nadzór i coroczny monitoring prowadzi minister właściwy do spraw informatyzacji, a kary wynoszą do 10 000 zł.

Poniższy tekst porządkuje najważniejsze informacje. Nie stanowi porady prawnej.

Ustawa o dostępności cyfrowej w skrócie

Kogo obejmuje ustawa

Art. 2 ustawy wymienia podmioty publiczne, które mają strony internetowe lub aplikacje mobilne albo zarządzają ich elementami:

1. jednostki sektora finansów publicznych,
2. inne państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej,
3. inne osoby prawne utworzone w celu zaspokajania potrzeb o charakterze powszechnym, niemające charakteru przemysłowego ani handlowego, jeżeli podmioty z pkt 1 i 2 finansują je w ponad 50%, mają ponad połowę udziałów lub akcji, sprawują nadzór nad organem zarządzającym albo powołują ponad połowę składu organu nadzorczego lub zarządzającego,
4. związki tych podmiotów,
5. organizacje pozarządowe prowadzące działalność w sferze zadań publicznych z zakresu ochrony i promocji zdrowia, działalności na rzecz osób niepełnosprawnych oraz na rzecz osób w wieku emerytalnym.

Ustawy nie stosuje się do stron i aplikacji dostawców usług medialnych. Art. 3 wyłącza też niektóre elementy, m.in. multimedia nadawane na żywo, multimedia opublikowane przed 23 września 2020 r., starsze dokumenty biurowe, które nie są niezbędne do bieżących zadań, mapy (z zastrzeżeniem dla map nawigacyjnych) oraz treści, których podmiot nie wytworzył, nie sfinansował ani nie nabył.

Szkoły, przedszkola, gminy

Jeżeli szkoła, przedszkole lub urząd gminy jest jednostką sektora finansów publicznych, jest podmiotem publicznym w rozumieniu art. 2 pkt 1. Dla takich stron obowiązują te same zasady co dla ministerstwa: wymagania z załącznika, deklaracja dostępności i odpowiedź na żądania użytkowników. Wyszukiwany „audyt dostępności szkoły” często obejmuje także dostępność architektoniczną budynku – deklaracja dostępności musi zawierać informację o niej lub link do takiej informacji, ale samych wymagań architektonicznych tu nie omawiamy.

Jaki WCAG obowiązuje

Art. 5 ustawy stanowi, że podmiot publiczny zapewnia dostępność cyfrową, spełniając wymagania z załącznika do ustawy. Załącznik nosi tytuł „Wytyczne dla dostępności treści internetowych 2.1” i wymienia kryteria sukcesu WCAG 2.1 na poziomach A i AA – od 1.1.1 „Treść nietekstowa” po 4.1.3 „Komunikaty o stanie”. Serwis gov.pl opisuje to jako odpowiednik WCAG 2.1 na poziomie AA „z niewielkimi ograniczeniami”. Załącznik zaznacza na przykład, że kryteriów 2.4.1, 2.4.2, 2.4.5, 3.1.2, 3.2.3, 3.2.4 i 4.1.3 nie stosuje się do aplikacji mobilnych.

Art. 5 ust. 3 dodaje, że wymagania uznaje się za spełnione, gdy podmiot zapewnia dostępność z uwzględnieniem punktów 9, 10 i 11 Polskiej Normy wprowadzającej EN 301 549 V3.2.1:2021.

A WCAG 2.2? Ustawa odsyła do WCAG 2.1. WCAG 2.2 zawiera wszystkie kryteria 2.1 poza usuniętym 4.1.1 „Poprawność kodu” – a to kryterium nadal jest w załączniku do ustawy. Kto sprawdza stronę według WCAG 2.2 AA, pokrywa więc załącznik z wyjątkiem 4.1.1. Różnice wyjaśnia artykuł WCAG 2.1 a 2.2, a poziomy – poziomy WCAG.

Deklaracja dostępności

Każdy podmiot publiczny sporządza w sposób dostępny cyfrowo deklarację dostępności dla każdej wersji językowej strony lub aplikacji, według wzoru z decyzji wykonawczej Komisji (UE) 2018/1523 (art. 10). Poza elementami z sekcji 1 wzoru deklaracja zawiera m.in.:

• datę publikacji strony lub aplikacji i datę ostatniej istotnej aktualizacji,
• informację lub link do informacji o sposobie dokonania oceny dostępności,
• dane teleadresowe siedziby i kontakt do osoby lub komórki odpowiedzialnej za dostępność cyfrową,
• informacje o niestandardowych skrótach klawiszowych,
• informację o dostępności architektonicznej siedziby,
• informację o dostępności tłumacza języka migowego online albo o jej braku,
• informację o możliwości zgłoszenia braku dostępności,
• link do strony Rzecznika Praw Obywatelskich.

Link do deklaracji musi być dostępny podczas nawigacji po stronie. Deklarację przegląda się i aktualizuje do 31 marca każdego roku oraz niezwłocznie po zmianach, które mogą wpłynąć na dostępność (art. 11). Jeżeli podmiot powołuje się na nadmierne koszty (art. 8), dołącza wyniki oceny do deklaracji; z tej możliwości nie mogą korzystać podmioty działające na rzecz osób niepełnosprawnych lub starszych.

Audyt i sprawdzenie deklaracji dostępności

„Audyt deklaracji dostępności” w praktyce oznacza sprawdzenie dwóch rzeczy: czy deklaracja zawiera wszystkie elementy z art. 10 ust. 3–5 oraz czy to, co deklaruje, zgadza się ze stanem strony. Deklaracja „zgodna” przy stronie pełnej błędów kontrastu i pól bez etykiet nie jest rzetelna. FAQ na gov.pl potwierdza, że podmiot publiczny może sam ocenić dostępność swojej strony, np. z pomocą listy kontrolnej ministerstwa, ale powinien zadbać o dobrą jakość badania.

Audyt dostępności ex ante

Wiele osób szuka informacji o „audycie dostępności ex ante”, np. w zakresie inwestycji finansowanej z pożyczki. Taki audyt nie wynika z ustawy o dostępności cyfrowej – jego zakres określają dokumenty programu, który go wymaga. Nie znaleźliśmy oficjalnego źródła, na którym moglibyśmy oprzeć jego opis, dlatego wyjaśniamy tu wyłącznie część cyfrową: wymagania wobec stron i aplikacji podmiotów publicznych.

Żądanie zapewnienia dostępności i skarga

Każdy może zażądać od podmiotu publicznego zapewnienia dostępności cyfrowej wskazanej strony, aplikacji lub ich elementu (art. 18). Podmiot ma na to 7 dni; jeśli nie zdąży, informuje o przyczynach i nowym terminie, nie dłuższym niż 2 miesiące od żądania. Jeśli nie może zapewnić dostępności, wskazuje alternatywny sposób dostępu – np. kontakt telefoniczny, korespondencyjny, elektroniczny lub przez tłumacza języka migowego (art. 7). Po odmowie przysługuje skarga, rozpatrywana według działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego.

Monitoring i nadzór

Minister właściwy do spraw informatyzacji (art. 12):

• sprawuje nadzór nad stosowaniem ustawy,
• raz w roku monitoruje dostępność stron i aplikacji według metodyki z decyzji wykonawczej (UE) 2018/1524,
• co trzy lata przekazuje sprawozdanie Komisji Europejskiej,
• publikuje wykaz stron i aplikacji podmiotów publicznych.

Według gov.pl za monitorowanie odpowiada Minister Cyfryzacji; od 2022 r. szczegółowe badanie obejmuje co roku 100 stron internetowych i 45 aplikacji. Minister może też wystąpić do podmiotu z zapytaniem, np. o liczbę skarg; podmiot odpowiada w ciągu 30 dni (art. 13).

Kary: co oznacza „WCAG kary”

Same WCAG nie przewidują kar – kary wynikają z ustawy. Art. 19 przewiduje dwie kary pieniężne, nakładane przez ministra w drodze decyzji administracyjnej:

Czym różni się ustawa o dostępności produktów i usług

Szczegóły dla sklepów: ustawa o dostępności produktów i usług.

Od czego zacząć

1. Sprawdzić, czy podmiot jest podmiotem publicznym w rozumieniu art. 2.
2. Zbadać stronę automatycznie – bezpłatna kontrola jednej strony pokazuje błędy WCAG 2.2 A/AA, które da się wykryć automatycznie; cotygodniowy monitoring obejmuje cały serwis.
3. Uzupełnić badanie ręczne – klawiatura, czytnik ekranu, formularze, dokumenty PDF. Automat wykrywa tylko część problemów.
4. Porównać deklarację dostępności z wynikami i art. 10, zaktualizować ją do 31 marca.
5. Zapewnić kanał zgłoszeń i odpowiadać w terminie 7 dni.

Nasza kontrola to automatyczna kontrola, a nie pełny audyt, i nie stanowi porady prawnej.

Najczęstsze pytania

Jaki WCAG obowiązuje podmioty publiczne w Polsce?

Załącznik do ustawy z 4 kwietnia 2019 r. wymienia kryteria sukcesu WCAG 2.1 na poziomach A i AA. Według serwisu gov.pl odpowiada to WCAG 2.1 na poziomie AA z niewielkimi ograniczeniami; kilku kryteriów nie stosuje się do aplikacji mobilnych.

Kogo obejmuje ustawa o dostępności cyfrowej?

Podmioty publiczne z art. 2: m.in. jednostki sektora finansów publicznych, państwowe jednostki organizacyjne bez osobowości prawnej, niektóre osoby prawne finansowane lub kontrolowane przez nie oraz organizacje pozarządowe działające w obszarze zdrowia, na rzecz osób niepełnosprawnych i seniorów.

Co musi zawierać deklaracja dostępności?

Elementy z sekcji 1 wzoru UE (decyzja 2018/1523) oraz m.in. datę publikacji i aktualizacji strony, sposób oceny dostępności, dane kontaktowe, informację o dostępności architektonicznej siedziby i tłumaczu języka migowego oraz link do strony Rzecznika Praw Obywatelskich.

Jakie kary grożą za brak dostępności cyfrowej?

Do 10 000 zł za nieuzasadnione i uporczywe niezapewnianie dostępności oraz do 5000 zł za brak deklaracji dostępności lub jej wymaganych elementów. Kary nakłada minister właściwy do spraw informatyzacji w drodze decyzji, po kolejnych monitorowaniach.

Czy podmiot publiczny może sam ocenić swoją stronę?

Tak. Według FAQ na gov.pl podmiot publiczny może samodzielnie zbadać dostępność swojej strony, ale powinien zadbać o dobrą jakość badania. W deklaracji podaje informację o sposobie dokonania oceny.

Czym ta ustawa różni się od ustawy o dostępności produktów i usług?

Ustawa z 2019 r. dotyczy stron i aplikacji podmiotów publicznych. Ustawa z 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 731) wdraża Europejski akt o dostępności i dotyczy firm, które świadczą konsumentom określone usługi, np. sklepów internetowych.

Źródła

• Ustawa z 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych, tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 1440 – Sejm RP, ELI, PDF z załącznikiem, metryka Dz.U. 2019 poz. 848
• Ustawa z 26 kwietnia 2024 r., Dz.U. 2024 poz. 731 – Sejm RP, ELI
• gov.pl, Dostępność cyfrowa: omówienie wymogów dla podmiotów publicznych, FAQ, monitoring